Хөх чинэрч хатуурах үед эвгүй, таагүй мэдрэмж төрдөг. Хөх чинэрэх нь таны хүүхэд хөхөө зөв амлуулахад хүндрэл учруулж болзошгүй.  Мөн  үүний улмаас хөхний толгой хагарах, мастит (хөхний үрэвсэл) зэрэг олон төрлийн асуудал үүсэж болно.

Хөх чинэрэх гэж юу вэ

Хөх чинэрэх гэдэг нь хөх сүүгээр хэт дүүрч, томорч, хүндэрдэгийг хэлнэ. Энэ нь байгалийн процесс боловч зарим үед асуудал үүсгэж, бүр ноцтой эрүүл мэндийн хүндрэлд хүргэж болно. Хөх чинэрэх нь хөхүүлж буй хугацааны аль ч үед тохиолдож болох ч төрсний дараах эхний өдрүүдэд нэлээд түгээмэл байдаг. Төрснөөс хойш хоёр дахь өдрөөс тав дахь өдрийн хооронд сүүний ялгаралт нэмэгдэж эхлэх үед хөх томорч, хүндэрч, эмзэглэж өвдөж мэдрэгддэг. Үүнийг "сүү орох” үе гэж нэрлэдэг.  Хөхний дүүрэлт заримдаа хөхний эдэд хуримтлагдсан нэмэлт цус болон лимфын шингэний улмаас бий болдог. Энэ дүүрэлт ихэнхдээ төрснөөс хойш анхны хоёр долоо хоногт багасч, сүүний хэмжээ их байсан ч хөх илүү зөөлөн мэдрэгдэх болно.

Гэхдээ хөх чинэрэх нь таагүй, өвдөлттэй мэдрэгдэж байвал таны хөх хэт дүүрсэн байна гэсэн үг. Нэг эсвэл хоёр хөх аль аль нь хатуурч болно. Эмэгтэйчүүдийн гуравны нэгээс илүү нь төрсний тав дахь өдөр гэхэд хөх чинэрэхтэй холбоотой эмзэглэл мэдэрдэг бөгөөд заримдаа энэ нь төрсний 9–10 дахь өдөр хүртэл илрэх боломжтой. (Хэрэв кесарево мэс засал хийлгэсэн бол сүүний ялгаралт хожуу эхэлж, хөх чинэрэх нь нэг хоёр хоногоор хойшлогдож болно.) Хэт их биш хөх чинэрэлт нь ихэнхдээ санаа зовох зүйл биш. Биеийн тань систем хүүхдийн хэрэгцээт сүүг зохицуулахын хэрээр хөх зохицож зөөлрөх магадлал өндөр. Гэвч хэрвээ нөхцөл сайжрахгүй, хөх маш ихээр дүүрч хатуу байвал сүүний сувгууд бөглөрөх, мастит үүсэх эрсдэлтэй бөгөөд хөхний эдэд удаан хугацаанд гэмтэл учруулах ч боломжтой.

Хөх чинэрэх үед ямар мэдрэмж төрдөг вэ

Хөх чинэрэх үед хөх  дүүрч, хавдсан мэт болж  заримдаа өвддөг. Зарим эмэгтэй “хөх нь чулуу шиг хатуу” гэж тодорхойлдог.  Хөхний толгой жижгэрч, хөх маш ихээр дүүрсэн бол арьс гялалзсан харагдах хүртэл томордог.  Хөх маш ихээр дүүрч хавдсан бол хавдар суга хүртэл хүрч мэдрэгдэж болно.  Суганы лимфийн булчирхай хавдсан, эмзэглэх нь бий. Цусны урсгал нэмэгдэхийн хэрээр хөхний судас илүү тодорч, арьс татагдсан мэт мэдрэгддэг. Зарим үед бага зэрэг халууралт (сүүний халууралт) гарч болно. Хөх чинэрэх нь хүүхэд хөхөхөд хүндрэл үүсгэдэг. Хатуу хөх ба хөхний товч нь хүүхэд гүнзгий хөхөө амлуулахад төвөг учруулж, хөхний толгой өвдөх, сүүний хэмжээ багасахад хүргэж болно. (Сүүний ялгаралт нь эрэлт ба нийлүүлэлтээс хамаардаг.)

Хөх чинэрэх шалтгаанууд

1. Хүүхдээ хангалттай ойр ойрхон эсвэл бүрэн хөхүүлж чадалгүй, хөхийг хоослох боломжгүй бол хөх чинэрч болно. Хүүхэд хөхөө зөв амлахад хүндрэлтэй байж болно. Хөхүүлэх хугацаа алдсан эсвэл эмчилгээний явцад хоосон хоцорсон байж магадгүй. Зарим эмэгтэй хүүхэд хөхсөн хэдий ч хөх нь чинэрдэг.
2. Хэвлий  эсвэл кесарево мэс заслын үеийн дуслын нөлөөгөөр хөх чинэрэх тохиолдол байж болно.  Энэ шингэн биеэс шээс, хөлсөөр гарахад багасдаг боловч хугацаа шаардагддаг. Төрсний 8–9 өдөр хүртэл дуслын шингэн хадгалагдаж байж болно.
3. Сүүний сувгууд бөглөрсөн (clogged duct) тохиолдол.
4. Хөхний силикон эсвэл нэмэлт хагалгааны дараа: имплант хөхний зайг дүүргэснээс хөхний дотор нэмэлт цус, лимф шингэн, сүү байрлах зай хүрэлцэхгүй болж, хөх чинэрч болно.
5. Хэрэв та хөхүүлэхгүй бол сүү гарч эхэлснээр хөх чинэрч болно. Бие махбодь хөхүүлэхгүй гэдгийг ойлгож сүүний ялгарал зогсоодог боловч түр хугацаанд хөх чинэрч мэднэ. Ихэвчлэн зохицуулалт 5 хоногийн дотор явагддаг.
6. Урьд нь тогтмол хөхүүлж байсан бол гэнэт хөхөө зогсоосон, эсвэл хүүхэд хөхөө багасгасан үед (жишээ нь удаан унтаж байгаагаас, шөнийн турш унтсан үед) хөх чинэрч болно. Мөн сүүг нэмэлт тэжээлээр орлуулсан, эсвэл хурдан хөхнөөс салгасан тохиолдолд үүсч болно. (Иймээс хөхнөөс салгахдаа аажмаар салгахыг зөвлөж байна.)